Fibromyalgie

Fibromyalgie is een vorm van reuma waarbij men last heeft van chronische pijn in de spieren en het bindweefsel. Een andere naam voor fibromyalgie is weke delen reuma.

Personen die lijden aan fibromyalgie hebben last van pijn en stijfheid in de spieren en het bindweefsel. Bindweefsel is ook te vinden in de kapsels en banden bij de gewrichten, vandaar dat de gewrichten ook stijf en pijnlijk aanvoelen bij mensen met fibromyalgie. Deze pijn gaat vaak ook gepaard met vermoeidheid en slaapstoornissen. Daarnaast zijn de klachten wisselend, de ene dag kunt u meer klachten hebben dan de andere dag. Bij mensen met fibromyalgie zijn er geen afwijkingen in de spieren of het bindweefsel te vinden. De diagnose is daardoor moeilijk vast te stellen, tevens zijn er geen medicijnen om de aandoening te genezen.

De wetenschap weet nog niet waardoor fibromyalgie precies ontstaat. Onder andere de volgende theorieën bestaan:

• Fibromyalgie heeft wellicht te maken heeft met de manier waarop de hersenen de spieren aansturen. Mogelijkerwijze is de samenwerking tussen de hersenen en hormonale klieren om de spieren aan te sturen, verstoord bij mensen de lijden aan fibromyalgie. Het is niet bekend waardoor die verstoring ontstaat;
• Andere wetenschappers denken dat bij fibromyalgie prikkels uit de buitenwereld niet goed gefilterd worden. Daarnaast is het mogelijk dat mensen die lijden aan fibromyalgie pijnprikkels op een andere manier verwerken;
• Ook wordt gedacht dat de spieren van mensen met fibromyalgie continu aangespannen zijn en ook in de slaap niet ontspannen. Hierdoor worden afvalstoffen in de spieren en het bindweefsel niet goed afgevoerd. Deze hopen zich op op bepaalde plekken, die vervolgens pijnplekken worden;
• Het metabolisme van coënzym Q10 is verstoord. Coënzym Q10 is een belangrijke stof voor de energieproductie in de mitochondriën. Hierdoor zouden de cellen niet genoeg energie produceren;
• Een vitamine D-tekort;
• Prikkelbaardarmsyndroom (PDS). Van de patiënten met fibromyalgie heeft 30 tot 70% PDS. Doordat er teveel schadelijke darmbacteriën aanwezig zijn in de dunne darm, wordt de wand permeabel. Met als gevolg dat er ontstekingsbevorderende stoffen zoals cytokinen en prostaglandinen via het bloed in de hersenen terechtkomen. Hierdoor wordt men gevoeliger voor pijn;
• Chronische stress. Na een periode van langdurige stress krijgen mensen met fibromyalgie meer klachten.

Fibromyalgie wordt ook wel weke delen reuma genoemd, maar dit zijn dezelfde aandoeningen. Het is moeilijk voor artsen om de diagnose te stellen omdat er geen afwijkingen te zien zijn in de spieren of het bindweefsel. Meestal houden de artsen en reumatologen zich aan het volgende om te bepalen om iemand fibromyalgie heeft:

• De persoon heeft langer dan 3 maanden pijn;
• De persoon heeft langer dan 3 maanden last van stijfheidsklachten;
• Deze pijn- en stijfheidsklachten bevinden zich op minstens drie verschillende plekken in het lichaam;
• De pijnplekken zijn aan beide kanten van het lichaam aanwezig;
• De pijnplekken zijn zowel in het boven- als onderlichaam aanwezig;
• De persoon heeft last van langdurige klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, wisselende stemmingen, geen goede nachtrust.

Het kan zijn dat u op een ‘goede’ dag onderzocht wordt, een dag waarop u niet veel pijn heeft. Ook hangt het af of de arts hard of zacht op de pijnplekken drukt. Dit alles maakt het moeilijk om de diagnose te stellen. Als de arts twijfelt, wordt er aanvullend onderzoek uitgevoerd, zoals een röntgenfoto of bloedonderzoek.

Zelf kunt u fibromyalgie herkennen aan de volgende symptomen:

Pijn in de rug, nek, schouders, borstbeen, heupen of knieën. Vaak is dit een zeurende, kloppende, brandende, snijdende of stekende pijn;

• Chronische vermoeidheid;
• Stijfheid bij het opstaan ’s ochtends of na een lange tijd stilzitten;
• Slaapproblemen;
• Verlies van spierkracht;
• Stemmingswisselingen zoals depressieve gevoelens, concentratieproblemen, vergeetachtigheid en angstgevoelens;
• Opgezette vingers of enkels;
• Een zwaar gevoel in de armen of benen;
• Tintelingen in de armen of benen;
• Brandend gevoel op de huid;
• Hoofdpijn;
• Buikpijn.

Doordat de spieren en gewrichten stijf aanvoelen, is het soms lastig om op te staan uit een stoel. Ook is het lastiger om dagelijkse handelingen zoals boodschappen doen uit te voeren omdat uw spierkracht vermindert. U kunt tevens wakker liggen van de pijn of doordat u zich zorgen maakt, waardoor slaapproblemen optreden. Deze moeheid en pijn hebben vervolgens weer invloed op uw stemming, waardoor u last kunt krijgen van depressieve gevoelens en concentratieproblemen.

Sommige mensen die lijden aan fibromyalgie hebber ergere klachten als de temperatuur daalt of als het vochtig weer is. Het klimaat waarin men woont heeft echter geen invloed op het ontstaan van fibromyalgie, aangezien het zowel in warme als koude landen voorkomt. Meestal verminderen de klachten als men zich in een warm land begeeft, maar dit kan ook te maken hebben met het feit dat men dan op vakantie is en zich meer ontspant.

Als u lijdt aan fibromyalgie is het belangrijk dat u in beweging blijft. Uit onderzoek blijkt namelijk dat regelmatig bewegen tot een vermindering van de klachten lijdt en dat de klachten kunnen verergeren door te weinig beweging. Daarnaast heeft het een gunstig effect op uw stemming. Het beste is om elke dag 30 minuten of langer in beweging te zijn, simpelweg wandelen, tuinieren of fietsen is voldoende. De ene dag zal dit beter gaan dan de andere. Ook kunnen de klachten in het begin juist toenemen als u meer gaat bewegen. Het nemen van een warm bad of warme douche kan daarbij helpen. Uw huisarts kan u doorverwijzen naar een fysio- of oefentherapeut die u hierin kan begeleiden.

Helaas zijn er geen medicijnen die fibromyalgie genezen. In de meeste gevallen schrijft uw huisarts of reumatoloog u pijnstillers voor waarmee de klachten kunnen verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn:

• Paracetamol (eventueel met codeïne of coffeïne);
• Tramadol, een opioïde;
• Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s);
• Amitriptyline, een medicijn tegen depressies;
• Medicijnen uit de groep benzodiazepinen.

Tramadol is een morfineachtige pijnstiller en heeft een sterke pijnstillende werking. Amitriptyline is een medicijn tegen depressies maar wordt ook gebruikt om de pijn bij fibromyalgie te stillen. U krijgt meestal een lage dosis voorgeschreven, soms kan het echter wel twee tot vier weken duren voordat het middel echt werkt. Medicijnen uit de groep benzodiazepinen zijn slaap- en kalmeringsmiddelen. Ze werken spierontspannend en rustgevend.

Naast pijnstillers kiezen sommige mensen voor een alternatieve behandeling. Sommige mensen hebben baat bij dit soort alternatieve behandelingen, maar er is geen wetenschappelijk bewijs dat ze echt werken.

Voorbeelden hiervan zijn:

• Acupunctuur;
• Homeopathie;
• Kruiden en planten;
• Voedingssupplementen.

Door gezond te eten wordt uw lichaam minder belast en kan het zich beter herstellen.

Denk hierbij aan het volgende:

• Eet drie maaltijden per dag en kies voor gezonde tussendoortjes. Sla geen maaltijden over aangezien u dan meer zin krijgt in suikerrijk eten;
• Eet niet te veel dierlijke en verzadigde vetten (vlees, melkproducten, sauzen, koekjes en gebak);
• Kies voor onverzadigde vetten zoals olijfolie en avocado’s;
• Eet voldoende eiwitten, bonen en peulvruchten;
• Eet voldoende vezels;
• Vermijd het eten van suiker;
• Probeer eten met veel toevoegingen zoals smaakstoffen, kleurstoffen en conserveringsmiddelen te vermijden;
• Vermijd cafeïne, alcohol en roken;
• Drink voldoende water;
• Vermijd het eten van te veel zout.

Bij het gebruik van paracetamol met codeïne heeft u meer kans op verstopping en een verminderd reactievermogen. De bijwerkingen van opioïden zoals tramadol zijn sufheid en verstopping. Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) kunnen maagklachten geven en de maag en darmen beschadigen. U mag dan ook niet meer dan twee NSAID’s tegelijkertijd innemen. Bijwerkingen van benzodiazepinen zijn afhankelijkheid, u mag ze daarom niet te lang achter elkaar gebruiken. Ook kan uw lichaam dan te veel aan het middel gewend raken. Andere bijwerkingen zijn een verminderd reactievermogen, grotere eetlust en sufheid.

Aangezien er bij fibromyalgie geen ontstekingen aanwezig zijn in de spieren of het bindweefsel, vormt de aandoening op zich geen risico voor uw lichaam. Het vormt geen blijvende schade.

Aangezien de oorzaak van fibromyalgie niet bekend is, is het moeilijk om fibromyalgie te voorkomen. Het is wel bekend dat bepaalde factoren het risico op het krijgen van fibromyalgie verhogen. Dat zijn onder andere:

• Geslacht: fibromyalgie komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen;
• Leeftijd: de diagnose wordt meestal gesteld bij volwassenen;
• Erfelijkheid;
• Slechte lichamelijke conditie;
• Emotionele stress;
• Eerdere ziektes en operaties.